وقتی دست یا پایتان عمیق میبرد، ترس و استرس تمام وجودتان را میگیرد. تصور نشستن در ترافیک و انتظار در اورژانس شلوغ بیمارستان، این کلافگی را چند برابر میکند. برای همین، انجام بخیه در خانه یک راه درست و ساده است. پزشک با وسایل تمیز میآید، زخم را شستشو میدهد و همانجا روی مبل یا تخت خودتان بخیه میزند.
خیلی وقتها هم زخم شما جوش خورده و فقط میخواهید از شر نخها راحت شوید. رفتن به درمانگاه برای کشیدن چند نخ واقعا خستهکننده است. پرستار به خانه شما میآید تا این کار را در یک محیط آرام انجام دهد. ماندن در خانه خطر درگیر شدن با عفونتهای محیطی را خیلی کم میکند. سالمندان، بچههایی که از محیط درمانگاه میترسند و کسانی که تازه جراحی کردهاند، بیشتر از بقیه به این خدمات نیاز دارند. پس نیازی به جابهجایی سخت نیست؛ کادر درمان خودش به خانه شما میآید.
وقتی دستتان میبرد و نیاز به بخیه دارید، پزشک فقط یک نخ و سوزن ساده از کمد برنمیدارد. جنس پوست، عمق بریدگی و جای زخم تعیین میکند که چه نخی برای شما مناسب است. بخیهها تنوع زیادی دارند. بعضی از آنها برای روی پوست طراحی شدهاند و بعضی دیگر برای بافتهای عمیقتر کاربرد دارند. هدف اصلی این است که لبههای پوست کنار هم بمانند تا گوشت جدید ساخته شود. کادر درمان با دقت شرایط شما را میسنجد. نخهای جراحی از نظر ضخامت خیلی فرق میکنند. اگر بریدگی روی صورت باشد، نخ بسیار نازک انتخاب میشود تا جای آن کمتر روی صورت بماند. برای جاهایی مثل زانو که زیاد حرکت میکند، نخ باید محکمتر باشد تا پاره نشود. همه چیز به وضعیت جسمی و تشخیص پزشک بستگی دارد.
این مدل بیشتر برای بافتهای داخلی بدن استفاده میشود. وقتی جراح روی رودهها یا لایههای زیرین پوست کار میکند، از نخی کمک میگیرد که خودش بعد از مدتی ناپدید شود. بدن انسان آنزیمهایی دارد که آرامآرام جنس این نخها را تجزیه میکنند. پس نیازی نیست برای کشیدن آنها دوباره به کلینیک بروید. روند حل شدن نخ معمولا چند هفته طول میکشد و بسته به عمق جراحی فرق دارد. برای نمونه در عمل سزارین، پزشک لایههای شکم را با همین نخها میبندد. این کار دردسرهای رفتوآمد بیماران را خیلی کم میکند. فقط باید مراقب باشید و دستورات دارویی را سر وقت انجام دهید تا زخم از داخل به خوبی جوش بخورد و دچار عفونت نشود.
برعکس نوع قبلی، این نخها جنس مقاومی مثل نایلون یا ابریشم دارند و اصلا در بدن حل نمیشوند. کادر درمان از این مدل بیشتر برای بستن سطح پوست استفاده میکنند. وقتی بریدگی روی دست، پا یا سر اتفاق میافتد، این نخها لبههای پوست را محکم کنار هم نگه میدارند. بعد از اینکه زخم جوش خورد، حتما باید آنها را از بدن خارج کنید. زمان کشیدن این بخیهها اهمیت زیادی دارد. اگر زیاد روی پوست بمانند، گوشت روی آنها رشد میکند و جای زخم زشتی از خودش به جا میگذارد. معمولا بین یک تا سه هفته زمان میبرد تا پوست ترمیم شود. کشیدن آنها کار سختی نیست و یک پرستار باتجربه میتواند همانجا در اتاق خودتان این کار را برایتان انجام دهد.
وقتی درمانگر بالای سرتان میرسد، کار را با عجله شروع نمیکند. این پروسه چند مرحله مشخص دارد تا زخم به درستی و با کمترین دردسر بسته شود.
۱. شستشو و تمیز کردن زخم
اولین قدم پاک کردن آلودگیهاست. کادر درمان بریدگی و اطراف آن را با سرم مخصوص کامل میشوید. تمیز کردن خونمردگیها و کثیفیها جلوی ورود میکروبها را میگیرد و جای زخم را برای بخیه آماده میکند.
۲. بیحس کردن ناحیه بریدگی
برای اینکه موقع کار اذیت نشوید، داروی بیحسی اطراف زخم تزریق میشود. ورود این سوزن شاید یک سوزش گذرا داشته باشد. پس از چند دقیقه پوست آن قسمت کرخت میشود و حس کشیدگی یا تیزی سوزن جراحی را متوجه نمیشوید.
۳. پیوند لایههای پوست
وقتی ناحیه مورد نظر سر شد، پزشک یا پرستار لبههای بریدگی را با دقت کنار هم میآورد. سوزن ظریف از یک طرف بافت وارد میشود و از سمت دیگر بیرون میآید. روی نخ یک گره محکم میزنند تا لایههای گوشت از هم باز نشوند. این کار تا بسته شدن کل طول زخم تکرار میشود.
۴. پانسمان و مراقبت اولیه
آخر سر کادر درمان روی بخیهها را با گاز استریل میپوشاند. این پانسمان مثل یک سپر عمل میکند تا گرد و خاک یا رطوبت به زخم تازه نرسد. درمانگر همانجا به شما میگوید که چه زمانی میتوانید پانسمان را عوض کنید و چطور باید مراقب زخم باشید.
وقتی کار پرستار تمام میشود، تازه نوبت شماست. دو روز اول خیلی مهم است. توی این چهلوهشت ساعت نباید حتی یک قطره آب به زخم برسد. خیس شدن پانسمان راه را برای ورود میکروبها باز میکند. اگر پانسمان کثیف شد یا خونابه پس داد، خیلی آرام آن را با یک گاز استریل تازه عوض کنید. بعد از روز دوم میتوانید دوش بگیرید. فقط یادتان باشد آب مستقیم روی بخیهها نریزد و لیف را روی پوست نکشید. برای شستشو فقط از سرم شستشو یا شامپوی بچه استفاده کنید. بعد از حمام دور زخم را با یک حوله تمیز و با ضربههای خیلی ملایم خشک کنید. کشیدن حوله روی پوست باعث کشیدگی نخها میشود. پمادهایی که پزشک نوشته را سر وقت بزنید تا پوست زودتر جان بگیرد و جوش بخورد.
هر قسمتی از بدن زمان خودش را برای ترمیم نیاز دارد. پوست بعضی جاها نازک است و زود جوش میخورد. بعضی جاها مدام در حال حرکت است و ضخامت بیشتری دارد. پس نمیشود یک نسخه واحد برای همه پیچید. اگر نخها زودتر از وقتش کشیده شوند، زخم دوباره دهان باز میکند. اگر زیاد از حد روی پوست بمانند، گوشت روی آنها رشد میکند و جای بخیه برای همیشه روی تنتان میماند. پرستار یا پزشک بر اساس نوع بریدگی و جای آن به شما میگوید دقیقا چه روزی برای کشیدن نخها مناسب است. سر وقت اقدام کردن کمک میکند رد کمتری از بریدگی روی بدن بماند.
پوست صورت خیلی ظریف است و خونرسانی قویتری دارد. برای همین بریدگیهای این ناحیه زودتر از بقیه جاهای بدن بسته میشوند. معمولا بین سه تا پنج روز وقت لازم است تا لبههای پوست صورت به هم بچسبند. نخهای این قسمت خیلی نازک هستند تا جایشان نماند. کشیدن آنها باید زود انجام شود تا ردی روی زیبایی شما نگذارد. پوست سر شرایط متفاوتی دارد. ضخامت پوست لابهلای موها بیشتر است. بریدگیهای سر معمولا بین هفت تا ده روز زمان میبرند تا حسابی محکم شوند. سر خیلی وقتها زیر فشار بالشت است یا موقع شانه زدن کشیده میشود. پس باید صبر کنید تا بافت آن کامل محکم شود.
دستها و پاها مدام در حال حرکت هستند و پوستشان ضخامت بیشتری دارد. وقت لباس پوشیدن یا راه رفتن، کشیدگی زیادی روی این بافتها میافتد. برای همین زمان بیشتری میخواهند تا گوشت جدید بسازند و به هم وصل شوند. معمولا ده تا چهارده روز طول میکشد تا بخیه دست یا پا آماده کشیدن شود. اگر بریدگی روی مفصل زانو یا آرنج باشد، این زمان کمی بیشتر میشود چون مدام در حال خم و راست شدن است. کف پا از همه جا سرسختتر است. پوست کف پا کلفت است و تمام وزن بدن را تحمل میکند. ترمیم این قسمت گاهی تا بیست و یک روز طول میکشد و نیاز به صبوری دارد.
عملهای جراحی شکم مثل سزارین یا آپاندیس لایههای عمیقی از بافت را باز میکنند. خیلی وقتها پزشک برای لایههای زیری از نخهای جذبی استفاده میکند که خودشان آب میشوند. برای لایه رویی پوست اگر از نخهای غیرجذبی استفاده شده باشد، معمولا حدود ده تا چهارده روز زمان برای جوش خوردن نیاز است. شکم با هر بار سرفه کردن، خندیدن یا بلند شدن از جا کشیده میشود. پس لبههای زخم باید حسابی به هم گره بخورند. وقتی زمانش برسد، پرستار با احتیاط نخها را جدا میکند. بعد از کشیدن هم باید تا چند هفته مراقب باشید و بار سنگین بلند نکنید تا فشار ناگهانی به بافت تازه ترمیم شده شکم وارد نشود.
پوست صورت خیلی ظریف است و خونرسانی قویتری دارد. برای همین بریدگیهای این ناحیه زودتر از بقیه جاهای بدن بسته میشوند. معمولا بین سه تا پنج روز وقت لازم است تا لبههای پوست صورت به هم بچسبند. نخهای این قسمت خیلی نازک هستند تا جایشان نماند. کشیدن آنها باید زود انجام شود تا ردی روی زیبایی شما نگذارد. پوست سر شرایط متفاوتی دارد. ضخامت پوست لابهلای موها بیشتر است. بریدگیهای سر معمولا بین هفت تا ده روز زمان میبرند تا حسابی محکم شوند. سر خیلی وقتها زیر فشار بالشت است یا موقع شانه زدن کشیده میشود. پس باید صبر کنید تا بافت آن کامل محکم شود.
روند ترمیم همیشه بیدردسر جلو نمیرود. گاهی یک میکروب راهش را به زیر پوست پیدا میکند. باید حواستان به تغییرات ظاهر زخم باشد. اگر دیدید دور بریدگی روزبهروز قرمزتر میشود و ورم آن نمیخوابد، زنگ خطر به صدا درآمده است. درد زخم باید هر روز کمتر شود. اگر دردش بیشتر شد یا حالت ضرباندار پیدا کرد، یعنی یک جای کار میلنگد. خروج ترشحات زرد یا سبز رنگ و بوی بد از جای بخیه نشانههای واضح عفونت هستند. تب کردن یا احساس لرز هم میگوید بدن درگیر یک مبارزه جدی شده است. با دیدن این علامتها نباید دست روی دست بگذارید. سریع به پزشک یا پرستار خبر دهید تا داروی مناسب را شروع کنند.
زمان کشیدن بخیه بستگی به ناحیه جراحت دارد. طبق استانداردهای درمانی، معمولاً برای صورت ۳ تا ۵ روز، سر و گردن ۷ تا ۱۰ روز، و برای اندامهایی مثل دست، پا یا شکم بین ۱۰ تا ۱۴ روز زمان لازم است. البته در نواحی پرفشار مثل کف پا، ممکن است تا ۲۱ روز هم زمان ببرد. پرستاران اعزامی ما قبل از کشیدن، حتماً روند جوش خوردن زخم را چک میکنند.
خیالتان راحت باشد! این فرآیند توسط پرستار مجرب و با ابزار استریل (پنس و قیچی مخصوص) انجام میشود و معمولاً بدون درد است. شاید فقط یک احساس کشش خیلی جزئی داشته باشید. مزیت خانه این است که در آرامش کامل هستید و استرس محیط بیمارستان را ندارید.
این کار بسیار خطرناک است! کشیدن خودسرانه میتواند باعث باز شدن مجدد لبههای زخم، خونریزی و مهمتر از همه عفونتهای شدید شود. متخصص با بررسی سابقه پزشکی و اطمینان از تشکیل بافت جدید، اقدام به خروج نخ میکند تا جای زخم (اسکار) کمتری باقی بماند.
هزینه پایه کشیدن بخیه در منزل حدود ۸۵۰ هزار تا ۱ میلیون تومان است. برای بخیه زدن (غیرزیبایی) نیز تعرفه از ۱ میلیون تومان شروع میشود. این مبلغ شامل ایاب و ذهاب و استفاده از لوازم استریل است. البته بسته به تعداد بخیهها و نوع پانسمان، قیمت نهایی متغیر خواهد بود که شفاف به شما اعلام میشود.